Sprawa dotyczy zamówienia na „Wykonanie projektu implementacji oraz przeprowadzenie migracji Centrum Certyfikacji Zakładu wydającego certyfikaty klucza publicznego na potrzeby wewnętrzne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Kompleksowego Rozproszonego Systemu Bezpieczeństwa do systemu zarządzania tożsamością”. Ogłoszenie przetargowe zostało opublikowane w dzienniku urzędowym UE w dniu 27.10.2011 r. (TED.342673-2011, nr ref.TZ/370/55/11). Z dokumentacją można zapoznać się tutaj. Szacowana wartość zamówienia wynosi ponad 30 mln zł, a tym samym jest to jeden z największych przetargów na narzędzia informatyczne ogłoszonych w bieżącym roku w Polsce! Niestety zachodzi duża obawa, iż przy tym postępowaniu wydatki zamawiającego wyniosą zdecydowanie więcej aniżeli by mogły, a wszystko przez zapisy w specyfikacji przetargu które uniemożliwiają zaproponowanie innych rozwiązań niż te, które zostały wskazane. W tej sprawie zareagowali sami wykonawcy, którzy odwołali się do Krajowej Izby Odwoławczej od postanowień zamawiającego (można się z nim zapoznać tutaj).

W niniejszym postępowaniu problem stanowią w szczególności zapisy, w których zamawiający oznajmia, iż „musi otrzymać dwupoziomowe Centrum Certyfikacji wraz ze skonfigurowanym mechanizem podpisu elektronicznego poczty elektronicznej, na które złożą się dwa urzędy certyfikacji, stanowiące usługę uruchomioną w Microsoft Windows Server 2008 Enterprise Edition R2 oraz platformę Vmware”. Jak zauważyli wykonawcy, jedynymi znanymi im rozwiązaniami, które mogą spełniać wymogi zamawiającego są produkty Microsoft (tj. Microsoft Forefront Identity Manager oraz Identity Lifecycle Manager lub ich nowsze wersje). Stąd jak w odwołaniu do KIO zauważyli Wykonawcy, nawet jeżeliby uznać, iż zamawiający nie wskazuje nazwy oprogramowania czy rozwiązania informatycznego to i tak mamy do czynienia z postanowieniami SIWZ czyniącymi zamówienie niekonkurencyjnym i dyskyminującym wykonawców. Ponadto, wspomnieć tu należy również fakt, iż ZUS odrzucił w tym miejscu propozycje oferentów, którzy zaproponowali stworzenie zamawianego dwupoziomowego Centum Certyfikacji opartego na dwóch urzędach certyfikacji w postaci niezależnych aplikacji z gwarancją uruchomienia na systemie operacyjnym Microsoft Windows Server 2008 Enterprise Edition R2, które posiada zamawiający. Tym samym ZUS odrzucił jakąkolwiek możliwość zaproponowania rozwiązań równoważnych. Takie stanowisko zamawiającego pozostaje w sprzeczności z przepisami PZP, zgodnie z którymi nie można opisywać przedmiotu zamówienia w sposób, który mógłby utrudniać uczciwą konkurencję, a także wskazywać na znaki towarowe czy patenty, chyba że jest to uzasadnione specyfiką przedmiotu zamówienia i zamawiający nie może opisać przedmiotu zamówienia za pomocą dostatecznie dokładnych określeń, a wskazaniu takiemu towarzyszą wyrazy „lub równoważny“. W tym przypadku ZUS nie dostosował się nawet do tego warunku!

Jak wskazali sami wykonawcy, stanowisko zamawiającego jest niezrozumiałe zarówno ze względów czysto technicznych (Wykonawcy gwarantują uruchomienie stworzonych aplikacji na posiadanym przez ZUS systemie operacyjnym!) jak i finansowych. Według dostępnych publicznie cenników (którymi dysponują wykonawcy) koszt pożądanego przez ZUS rozwiązania (tj. oparcia o ww. certyfikaty Microsoftu) wynosi ok. 3,6 mln zł, podczas gdy stworzenie aplikacji równoważnej szacowane byłoby na kwotę niemal połowę niższą. Według ostrożnych szacunków Wykonawców, uwzględnienie ich postulatów pozwoliłoby na oszczędności w wysokości ok. 1,5 mln zł! ZUS jednak taką propozycję jednoznacznie odrzucił i podtrzymał pierwotne zapisy SIWZ…

Kolejnym dyskusyjnym wymogiem jakie umieścił ZUS w swoim postępowaniu jest dopuszczenie do udziału w przetargu tylko tych wykonawców, którzy do tej pory wdrożyli „minimum jedno centrum oparte o CA MS Windows Server 2003 lub wyższe”. W tym względzie oferty wykonawców, którzy przykładowo wykonali wcześniej szereg wdrożeń, ale opartych na innym systemie operacyjnym (przykładowo RHEL LINUX wersji 5 lub wyższej) zostaną odrzucone, gdyż wymóg określony przez ZUS nie zostanie spełniony. Zastanawiające jest, iż dla zamawiającego ważniejsze jest nie to, czy wykonawcy mają doświadczenie we wdrażaniu rozwiązań ale to czy dokonali tego na wskazanym przez ZUS systemie.

Niniejsze postępowanie jest kolejnym przykładem na występowanie w administracji publicznej zjawiska uzależnienia się od rozwiązań informatycznych wiodącego producenta oprogramowania (tzw. „vendor lock-in”), co niesie za sobą oczywiste zagrożenia – jak przykładowo brak konkurencji, a w konsekwencji wzrost kosztów. Naturalne w tym względzie powinno być podejmowanie przez jednostki administracji publicznej działań zmierzających do dywersyfikacji używanych programów i poszukiwania innych, równoważnych rozwiązań. Trudno zatem zrozumieć wyżej przedstawione stanowisko ZUS, który jednoznacznie odrzucił propozycje samych wykonawców (!!!) odnośnie zaoferowania przez nich tańszego, równoważnego produktu w stosunku do tego opisanego w specyfikacji przetargu. Wydawać by się mogło, że tego typu inicjatywy podejmowane przez oferentow powinny być raczej promowane aniżeli karcone. Paradoksalnie wychodzi na to, że niniejszy przetarg jest przykładem tego jak prywatni przedsiębiorcy bardziej niż ZUS troszczą się finanse publiczne…

Całkiem prawdopodobne, że kwota ta będzie większa, jeżeli pojawią się kolejne ogłoszenia o planowanych zakupach; nie są tu ponadto uwzględnione zamówienia o mniejszej wartości, jakie będą ogłaszane zarówno przez centralę ZUS, jak i przez 43 oddziały, którym podlega 216 inspektoratów i 66 ośrodków terenowych.

Wśród planowanych zamówień znajdujemy m.in. przetargi na zakup, aktualizację i rozszerzenie rozmaitych licencji, serwisowanie sprzętu i oprogramowania oraz wdrażanie nowych rozwiązań sprzętowo-programowych, a także wymianę dotychczas używanego sprzętu na nowy.

Pełny wykaz 32 planowanych zamówień, opublikowanych do tej pory w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej wraz z odnośnikami do poszczególnych ogłoszeń znajduje się w serwisie Prawidłowe Przetargi Publiczne IT. Ogłaszane zamówienia będą na bieżąco monitorowane, a najciekawsze zostaną opisane na stronach serwisu.

* * *

Projekt „Monitorowanie zamówień publicznych na oprogramowanie komputerowe przeprowadzanych przez jednostki administracji rządowej i samorządowej” jest realizowany przez Fundację Wolnego i Otwartego Oprogramowania przy wsparciu udzielonym przez Fundację im. Stefana Batorego w ramach programu „Demokracja w działaniu”

Zakład Ubezpieczeń Społecznych staje się książkowym przykładem uzależnienia od producenta. Dróg wyjścia z tej sytuacji jest coraz mniej i są coraz bardziej kosztowne.

W tym kontekście Michał “rysiek” Woźniak prezentuje jak mogło by być.

W naszym hipotetycznym urzędzie z miejsca oczywista staje się krytyczna ważność tego, by dane były zawsze łatwo dostępne, niezależnie od bieżących układów sił politycznych czy biznesowych – nie można wszak pozwolić na to, by wykonawca naszego systemu informatycznego mógł po pewnym czasie dyktować warunki, mając nasze dane za zakładnika…

(…)

Wbrew pozorom, nie jest to trudne do osiągnięcia – od dziesięcioleci w takich sytuacjach używa się standaryzowanych narzędzi informatycznych (jak relacyjne bazy danych czy usługi katalogowe), które – uzupełnione o pełną dokumentację konkretnego “ułożenia” danych w bazie – pozwala bez problemu uzyskać dostęp do samych danych niezależnie od użytych narzędzi, jeżeli tylko narzędzia te wspierają dany standard. Zatem przede wszystkim – standaryzacja i dokumentacja.

Cały artykuł dostępny pod adresem: http://pppit.org.pl/?a=70

Znalezione w serwisie PPP IT. Jest on prowadzony w ramach projektu Fundacji Wolnego i Otwartego Oprogramowania pt. “Prawidłowe i transparentne przetargi publiczne na narzędzia informatyczne”. Projekt jest realizowany przy wsparciu udzielonym przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Norweskiego Mechanizmu Finansowego oraz budżetu Rzeczypospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych.

Przetarg w trybie ograniczonym tym razem nie budzi wątpliwości co do sposobu opisu zamówienia. Nie ma bowiem wzmianki o systemach operacyjnych i oprogramowaniu z rodziny Windows.

Jednakże to jeszcze nie jest takie oczywiste, bowiem stosowne zapisy o wspomnianym rodzaju oprogramowania, które w ostateczności będą zamawiane, mogą zostać wskazane w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ). Jak czytamy w ogłoszeniu, SIWZ zostanie przekazana Wykonawcom wraz z zaproszeniem do składania ofert. SIWZ nie będzie publikowana na stronach internetowych.

Warto zadać sobie pytanie, czy ogłoszenie przetargu w trybie ograniczonym, gdzie SIWZ nie jest publikowana przed rozstrzygnięciem przetargu, to sposób ZUS na ominięcie upublicznienia błędów w konstrukcji opisu zamówienia?

Serwis PPPIT pisze, że ZUS najwyraźniej wyciągnął wnioski z ostatniej “wpadki” (opisywanej w artykule Opinia prawna do przetargu ZUS z 04 grudnia 2009 r.), gdyż tym razem stara się nie popełnić błędów.

Pamiętając ostatni ograniczony przetarg ZUS na oprogramowanie do 13 tys. komputerów, ogłoszony 4 grudnia 2009, gdzie wprost wskazano, że chodzi zamówienie produktów Microsoft (o czym można przeczytać w artykule Przetarg ZUS – nie ma wyboru oferty, a jest już zwycięzca) – bieżący przetarg to sukces projektu PPPIT.

Warto przy tym wspomnieć, że to pierwszy przetarg ZUS w historii, który nie wspomina o konkretnym systemie operacyjnym.

Znalezione w serwisie PPP IT. Jest on prowadzony w ramach projektu Fundacji Wolnego i Otwartego Oprogramowania pt. “Prawidłowe i transparentne przetargi publiczne na narzędzia informatyczne”. Projekt jest realizowany przy wsparciu udzielonym przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego, Norweskiego Mechanizmu Finansowego oraz budżetu Rzeczypospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych.

W teorii Płatnik 7.x działa w Windows 98, jednak wprowadzono w nim mechanizmy weryfikacji certyfikatów, które powodują przy każdej wysyłce dokumentów zamarzanie programu na kilkanaście minut. Tak, minut! Nie sekund. Przez ten czas program nie odpowiada na komunikację z systemem i zachowuje się jak klasyczny zawieszony przypadek. Gdy jednak go pozostawić samemu sobie, w końcu jakoś certyfikaty zweryfikować się udaje i wysyłka jakoś przechodzi.

Sprawa jest znana Prokomowi i oficjalne stanowisko infolinii jest następujące: należy kupić Windows XP. Oczywiście nie na samym systemie się kończy, bo tam gdzie działa jeszcze wersja 98, sprzęt również nie jest zazwyczaj dostosowany do wymagań XP. Tegoroczna przyjemność z ZUS-em zapowiada się więc wyjątkowo kosztownie. Czytniki do podpisów kwalifikowanych, same podpisy, nowe komputery z nowymi systemami…

Od 21 lipca zgłoszenia do ubezpieczeń, imienne raporty miesięczne, deklaracje rozliczeniowe i inne dokumenty niezbędne do prowadzenia kont płatników składek, jak również ich korekty muszą trafiać do ZUS opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym. Chodzi o firmy rozliczające ze składek więcej niż pięć osób, bo to one składają e-deklaracje do ZUS.

Z innej beczki: Ciekawe czy tym razem ZUS umożliwi rozliczanie z użyciem podpisu użytkownikom innych systemów niż Microsoft Windows…